İsim Fiil (Eylem) Nedir?

Bir isim-fiil (mastar) ile ondan önce gelen ve ona bağlı olan kelimelerin veya kelime gruplarının oluşturduğu yeni gruba isim-fiil grubu denir. Grubun ana unsuru isim-fiildir ve sonda bulunur. vurgu isim-fiilden önceki unsurdadır. Mastar, grupta yüklem görevi yapar. Ondan önce gelen kelimeler de cümlede olduğu gibi özne, nesne, tümleç olurlar. Onu biraz sonra çekeceği acıya hazırlamak... Nesne dolaylı tüml. Yülem Suda, rüzgarda, kuşta senin sedanı duyup / zarf Seni / beyaz çiçekli dallar içinde / sanmak Nesne dolaylı tüml. Yükl. Halk sanatına, halk ağzına, halk hayatına / daima / açık olma... Dolaylı tümleçler zarf yüklem Uzun bir ayrılıktan sonra / sılaya / dönüş... Zarf tüml. Dt y. Etrafına / bir keklik gibi ürke ürke / bakış(ından anladım.) Dt zt y. ]Bu grup, cümle ve kelime grubu içinde isim olarak kullanılır. Etrafına bir keklik gibi ürke ürke bakışından anladım. Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir. Bir faciadır, böyle bir alemde uyanmakisim fiil

Fiilimsilerin Tanımı ve Özellikleri

Eylem anlamı taşıyan, ancak kişi ve kip çekimleri olmayan, cümlede ad, sıfat ya da zarf olarak görev yapan sözcüklerdir.

Özellikleri:
1. Eylemlerden türetilir; eylem anlamını yitirmediklerinden mastar eki (-mek, -mak) alabilirler.
2. Olumsuzluk eki (-me, -ma) alabilirler.
3. Türetildikleri eylemin çatı özelliğini aynen devam ettirirler.
4. Yarım yargı bildirir, yan cümlecikte yüklem olurlar. Yan cümlecikte özne, tümleç gibi öğeler bulunabilir. Geçişli olanlar nesne de alabilirler.
5. Kip ve kişi çekimleri yoktur. Fiil değil, ad çekim eklerini alırlar.
6. Cümlede ad soylu sözcük (ad, sıfat, zarf) gibi görev yaparlar.

AD EYLEM (İSİM-FİİL) (MASTAR, EYLEMLİK)

Fiil kök veya gövdelerine -mek (-mak), -me (ma), -iş (-ış, -üş, -uş) ekleri getirilerek türetilen eylemsilerdir. Hem eylem anlamı taşır, hem ad gibi görev yaparlar. Yanla­rına aldıkları öğelerle birlikte yan cümlecik kurar; ad çekim eklerini alarak cümlede öge olurlar.

Tatil günlerinde balığa çıkmak en büyük eğlencesiydi.
Ayşe, kitap okumayı, tiyatro seyretmeyi çok sever.
Köşede saatlerce bekleyişlerinden kuşkulandık.
En beğendiğim tarafı, her olaya iyimser yaklaşmasıydı.

Çocukların neşeyle bağrışmaları, içimi açtı.

Not: Mastar ekleriyle türetildikleri halde, eylem anlamını yitirmiş adlar eylemsi değildir. Bunlar olumsuz yapılamazlar:

* dolma, kapama, sarma, kızartma, yazma, dondurma
* çakmak, ekmek, yemek, koymak
* dikiş, alışveriş, uçuş, bakış, gösteriş

Örnek Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük eylemsidir?

A) O yıl Karadağ yöresinde bir ayaklanma çıkmıştı.
B) Bu konuda çevredekilere danışma gereği duymadı.
C) Tayın alnında ince bir akıtma vardır.
D) Gözlerine sanki yaradılıştan sürme çekilmiş.
E) Ocaktaki kavurma suyunu çekmek üzere.

Cevap: B

Örnek Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili adeylem "özne" görevinde değildir?

A) Güzelleşmek, günümüz kadınlarının en önemli sorunudur.
B) Aldatılmayı hiçkimse istemez.
C) Okuma, gençlerin en büyük eksikliğidir.
D) Düşünme, geliştirilmesi gereken bir yetenektir.
E) Görüşme, gizli yapılacakmış.

Cevap: B